سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
410
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
شارح گويد : از تأكيد فعل يعنى « ابرز » بوسيله « نون تأكيد » اينطور استفاده مىشود كه ابراز و اظهار ضمير در مورد مذكور واجب است و مقصود از « مطلقا » اينستكه چه از اشتباه ايمن بوده يا ايمن نباشيم واجب است ضمير بارز و آشكار بيايد . و ضمير در « تلى » به خبر مورد بحث يعنى وصف راجع است اعمّ از آنكه مشتقّ بوده يا بمشتقّ تأويل برده شود . و مقصود از « ماء موصوله » مبتداء بوده و ضمير در « معناه » به وصف مذكور و در « له » به مبتداء عود مىكند و حاصل مراد اينستكه : در جائى اظهار و ابراز ضمير رابط در خبر واجب و لازم است كه وصف مذكور يعنى خبر پس از مبتدائى واقع شده كه معناى آن وصف براى مبتداء ياد شده حاصل نبوده بلكه براى غير آن ثابت باشد و بعبارت ديگر خبر وصفى باشد كه برغير كسى كه وصف از آن او است جارى شده باشد مانند : زيد عمرو ضاربه هو ( زيد ، عمرو زننده است عمرو را زيد ) . شاهد در ضمير « هو » است كه بارز و ظاهر آورده شده زيرا وصف يعنى « ضاربه » پهلوى « عمرو » واقع شده كه معنايش براى آن ثابت نبوده بلكه براى « زيد » حاصل است چه آنكه ضارب زيد بوده نه « عمرو » . و نيز مانند : زيد هند ضاربها هو ( زيد ، هند زننده است هند را زيد ) . شاهد در ضمير « هو » است كه بارز و آشكار آمده زيرا وصف « ضاربها » پهلوى « هند » واقع شده كه معناى آن براى هند ثابت نبوده بلكه براى « زيد » حاصل است زيرا ضارب زيد بوده نه « هند » . سپس شارح گويد : كوفيّون در صورتى كه از اشتباه ايمن باشيم اجازه دادهاند ضمير مزبور بيايد و مصنّف نيز اين رأى را در كافيّه اختيار كرده است . قوله : سواء امن من اللّبس ام لم يؤمن : يعنى چه وصفى كه برغير من هوله